Akciğer Kanseri Alt Tipleri: Türleri, Özellikleri ve Belirtileri
Prof. Dr. Yakup Bozkaya – İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı Akciğer kanseri, akciğer dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. Ancak akciğer kanseri tek bir hastalık değildir. Farklı hücre tiplerinden gelişen, farklı biyolojik davranışlar gösteren ve farklı tedavi yaklaşımları gerektirebilen birçok alt tipe sahiptir. Bu nedenle akciğer kanseri tanısı alan hastalarda biyopsi ve patolojik inceleme büyük önem taşır. Tümörün hangi alt tipe ait olduğunun belirlenmesi, hastalığın daha iyi anlaşılmasına ve kişiye özel tedavi planlarının oluşturulmasına yardımcı olur.
Akciğer Kanseri Nasıl Sınıflandırılır?
Akciğer kanseri temel olarak iki ana gruba ayrılır:
-
Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK)
-
Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK)
Tüm akciğer kanserlerinin yaklaşık %85'ini küçük hücreli dışı akciğer kanserleri oluştururken, yaklaşık %15'i küçük hücreli akciğer kanseri grubunda yer alır.
Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK)
Küçük hücreli dışı akciğer kanseri, en sık görülen akciğer kanseri grubudur ve kendi içerisinde farklı alt tiplere ayrılır.
Adenokarsinom
Adenokarsinom günümüzde en sık görülen akciğer kanseri türüdür. Akciğerlerde mukus üreten bez hücrelerinden gelişir ve çoğunlukla akciğerin dış bölgelerinde ortaya çıkar.
Adenokarsinomun Özellikleri
-
En sık görülen akciğer kanseri alt tipidir.
-
Sigara kullanan kişilerde görülebileceği gibi sigara içmemiş bireylerde de ortaya çıkabilir.
-
Kadınlarda ve genç erişkinlerde daha sık görülebilir.
-
Bazı hastalarda EGFR, ALK, ROS1 ve benzeri genetik değişiklikler saptanabilir.
Adenokarsinom Belirtileri
-
Uzun süren öksürük
-
Nefes darlığı
-
Göğüs ağrısı
-
Kanlı balgam
-
Halsizlik ve yorgunluk
Skuamöz Hücreli (Yassı Hücreli) Karsinom
Skuamöz hücreli karsinom, akciğerlerin hava yollarını döşeyen hücrelerden kaynaklanır.
Özellikleri
-
Sigara kullanımı ile güçlü ilişkilidir.
-
Genellikle büyük bronşlara yakın bölgelerde gelişir.
-
Hava yollarını daraltabildiği için erken dönemde belirti verebilir.
Belirtileri
-
İnatçı öksürük
-
Kanlı balgam
-
Hışıltılı solunum
-
Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
-
Nefes darlığı
Büyük Hücreli Karsinom
Daha nadir görülen küçük hücreli dışı akciğer kanseri alt tiplerinden biridir.
Özellikleri
-
Akciğerin farklı bölgelerinde ortaya çıkabilir.
-
Daha hızlı büyüme eğilimi gösterebilir.
-
Kesin tanı patolojik inceleme ile konulur.
Daha Nadir Görülen Akciğer Kanseri Türleri
Adenoskuamöz Karsinom
Hem adenokarsinom hem de skuamöz hücreli karsinom özellikleri taşıyan nadir bir akciğer kanseri türüdür.
Sarkomatoid Karsinom
Nadir görülen ve farklı hücresel özellikler gösterebilen agresif tümör gruplarından biridir.
Karsinoid Tümörler
Akciğerin nöroendokrin hücrelerinden gelişen özel bir tümör grubudur.
Tipik Karsinoid
-
Daha yavaş büyür.
-
Uzun süre belirti vermeyebilir.
-
Nispeten daha iyi seyirlidir.
Atipik Karsinoid
-
Daha hızlı büyüyebilir.
-
Daha nadir görülür.
-
Yakın takip gerektirebilir.
Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK)
Küçük hücreli akciğer kanseri, tüm akciğer kanserlerinin yaklaşık %15'ini oluşturur ve çoğunlukla sigara kullanımı ile ilişkilidir.
Özellikleri
-
Nöroendokrin hücrelerden gelişir.
-
Genellikle akciğerin merkezi bölgelerinde ortaya çıkar.
-
Tanı anında lenf bezlerine veya uzak organlara yayılmış olabilir.
-
Hızlı büyüme eğilimi gösterebilir.
Belirtileri
-
Uzun süren öksürük
-
Kanlı balgam
-
Nefes darlığı
-
Göğüs ağrısı
-
Kilo kaybı
-
Halsizlik
Bazı hastalarda tümörün salgıladığı maddelere bağlı olarak hormon benzeri etkiler ortaya çıkabilir. Bu durumlar "paraneoplastik sendromlar" olarak adlandırılır.
Akciğer Kanserinde Alt Tip Neden Önemlidir?
Günümüzde akciğer kanseri tedavisi yalnızca tümörün bulunduğu bölgeye göre değil, aynı zamanda biyolojik ve genetik özelliklerine göre planlanmaktadır.
Patoloji ve moleküler analizler sayesinde:
-
Tümörün alt tipi belirlenebilir.
-
Hedefe yönelik tedavilere uygunluk değerlendirilebilir.
-
İmmünoterapi seçenekleri araştırılabilir.
-
Kişiselleştirilmiş tedavi planları oluşturulabilir.
Bu nedenle biyopsi ve patoloji raporları, akciğer kanseri tanı ve tedavi sürecinin en önemli basamaklarından biridir.
Sonuç
Akciğer kanseri, farklı hücre tiplerinden gelişebilen birçok alt tipe sahip karmaşık bir hastalık grubudur. Adenokarsinom, skuamöz hücreli karsinom ve küçük hücreli akciğer kanseri en sık görülen türler arasında yer alırken, karsinoid tümörler ve diğer nadir alt tipler de görülebilmektedir.
Her akciğer kanseri hastası farklıdır. Bu nedenle günümüzde tanı sürecinde yapılan patolojik ve genetik incelemeler, kişiye özel tedavi planlarının oluşturulmasında kritik rol oynamaktadır.
Prof. Dr. Yakup Bozkaya, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak akciğer kanseri tanısı, moleküler tümör profillemesi, hedefe yönelik tedaviler, immünoterapi ve kişiselleştirilmiş kanser tedavileri konusunda güncel bilimsel yaklaşımlar doğrultusunda hizmet vermektedir.